Prostata hangi bölüm bakar, ne zaman ürologa gidilir? Muayene ve PSA testi

Ne zaman üroloğa gidilir?

Üroloji, idrar yolları ile erkek üreme organlarıyla ilgilenen uzmanlık dalıdır. Prostatla ilgili bir şüpheniz olduğunda başvuracağınız adres burasıdır. Aşağıdaki belirtilerden biri birkaç haftadan uzun sürüyor ya da günlük yaşamınızı etkiliyorsa randevu almak için beklemenize gerek yok:

• İdrar akışının zayıflaması, kesik kesik gelmesi veya başlamakta gecikme
• Tuvaletten sonra mesanenin tam boşalmadığı hissi
• Gün içinde sık idrara çıkma ya da geceleri tekrar eden uyanmalar
• Aniden gelen, tutmakta zorlandığınız idrar hissi
• Kasık, bel alt kısmı veya testis çevresinde süren ağrı ve baskı hissi
• Boşalma sırasında ağrı veya cinsel işlevde yeni rahatsızlıklar

Şikâyet yokken de üroloğa gitmek gerekir mi?

Her erkek için tek bir kural yoktur. Yaş, ailede prostat sorunu bulunması ve genel sağlık durumu bu kararı etkiler. Ailesinde prostatla ilgili hastalık öyküsü olanların konuyu hekimle daha erken konuşması önerilir.

Şikâyetiniz olmasa bile, kendi hekiminizle yapacağınız genel sağlık görüşmesinde üroloji konusunu gündeme getirmek makul bir adımdır. Hekim, risk etkenlerinize bakarak bir kontrol planı önerebilir. Bazen yalnızca bir görüşme ve idrar tahlili yeterli olurken, bazen kan testi ve ultrason da eklenir. Önemli olan, şikâyet ortaya çıkana kadar beklemek yerine konuyu açık bir şekilde konuşabilmektir. Prostatın yaşla birlikte nasıl değiştiğini prostat nedir ve 40 yaştan sonra neden önemlidir rehberinde bulabilirsiniz.

PSA testi nedir?

PSA, “prostat spesifik antijen” ifadesinin kısaltmasıdır. Prostat hücreleri tarafından üretilen bir proteindir ve çok küçük bir bölümü kana geçer. PSA testi, bu proteinin kandaki düzeyini ölçer.

Test için yalnızca bir kan örneği alınır ve laboratuvarda incelenir. Basit ve kısa bir işlemdir. Sonuç, tek başına bir tanı değil, hekimin değerlendirmesine katkı veren bir veridir.

Burada önemli bir ayrım var: PSA, kansere özgü bir test değil, prostata özgü bir testtir. Yani prostat dokusunda olan her türlü değişiklik değerini etkileyebilir.

PSA yüksek çıkarsa kanser demek midir?

Hayır. PSA düzeyini yükselten pek çok iyi huylu durum vardır. Bu yüzden yüksek bir sonuç, panik için değil, ayrıntılı değerlendirme için bir işarettir.

PSA’yı etkileyebilen başlıca durumlar şunlardır:

• İyi huylu prostat büyümesi (BPH)
• Prostatit, yani prostat iltihabı
• İdrar yolu enfeksiyonları
• İdrar sondası takılması veya prostata yönelik bazı girişimler
• Yaşın ilerlemesi (prostat büyüdükçe PSA genellikle bir miktar artar)

PSA testinden önce nelere dikkat edilir?

PSA, bazı günlük etkinliklerden etkilenebilen hassas bir değerdir. Birçok merkez, testten önce birkaç gün boyunca boşalmadan, bisiklet gibi prostata baskı yapan etkinliklerden ve yoğun fiziksel zorlanmadan kaçınılmasını ister. Aktif bir idrar yolu enfeksiyonu varsa test genellikle enfeksiyon geçtikten sonra yapılır.

Kullandığınız ilaçları hekiminize söylemeniz de çok önemlidir. Prostat büyümesinde kullanılan bazı ilaçlar PSA değerini düşürebilir ve sonucun yorumunu değiştirir. Hazırlık ayrıntılarını laboratuvarın ya da hekiminizin yönlendirmesine göre uygulayın; kesin kural kişiye göre değişebilir.

Üroloji muayenesine nasıl hazırlanılır?

Muayeneden alacağınız verim, hazırlığınızla doğrudan ilişkilidir. Randevudan önce şu adımları uygulayabilirsiniz:

1. Şikâyetlerinizi yazın: Ne zaman başladı, ne sıklıkla oluyor, geceleri kaç kez kalkıyorsunuz?
2. İki-üç gün boyunca içtiğiniz sıvıyı ve tuvalete gitme saatlerinizi not edin (mesane günlüğü)
3. Kullandığınız tüm ilaçların, vitaminlerin ve gıda takviyelerinin listesini hazırlayın
4. Varsa önceki tahlil, ultrason ve rapor sonuçlarınızı yanınıza alın
5. Ailenizde prostat sorunu, şeker hastalığı veya benzeri bir hastalık öyküsü olup olmadığını öğrenin
6. Hekime sormak istediğiniz soruları not edin

Muayenede neler yapılır?

Muayene genellikle şikâyetlerinizin ayrıntılı sorulduğu bir görüşmeyle başlar. Sonrasında fizik muayene yapılır; erkeklerde prostatın büyüklüğünü ve yapısını değerlendirmek için parmakla yapılan kısa bir rektal muayene gerekebilir. Bu muayene kısa sürer ve hekim işlemi anlatarak ilerler.

Ek olarak idrar tahlili, kan testleri (PSA gibi) ve gerekirse idrar yollarının ultrasonla görüntülenmesi istenebilir. Hangi incelemenin yapılacağı şikâyetlerinize ve risk etkenlerinize göre değişir. Sonuçlar çıktıktan sonra hekim, izlem veya yeni bir plan önerir. Çoğu zaman ilk görüşmede bir yol haritası çizilir: hangi tetkikin ne zaman yapılacağı, kontrolün hangi aralıkla tekrarlanacağı ve şikâyetler artarsa neler yapılacağı konuşulur. Anlamadığınız bir noktayı mutlaka sorun; iyi bir muayene, aynı zamanda iyi bir bilgilendirme demektir. Prostatın iltihabi ve iyi huylu hastalıklarının nasıl ayrıldığını prostat büyümesi ile prostatit farkı rehberinde okuyabilirsiniz.

Gıda takviyesi kullanıyorsanız muayenede ne söylemelisiniz?

Takviye kullanıyorsanız, adını ve kutu üzerindeki bilgileri hekiminize aktarın. Prostalab, kutusunda “Prostate Health Support” yazan 30 kapsüllük bir gıda takviyesidir; içerik bilgisi için Prostalab içeriği sayfasından yararlanabilirsiniz.

Gıda takviyeleri ilaç değildir ve muayenenin yerini tutmaz. Destek amacıyla kullanılır; şikâyetleriniz varsa önce uzman değerlendirmesi gelir, takviye ise hekimin bilgisi dahilinde ek bir adım olarak düşünülebilir.

Prostata hangi bölüm bakar?

Prostat şikâyetleriyle üroloji bölümüne başvurulur. Üroloji uzmanı, prostat büyümesi, prostat iltihabı ve idrar yolu sorunlarını değerlendiren hekimdir. Devlet hastanelerinde ve özel hastanelerde randevuyu “Üroloji” polikliniğinden alabilirsiniz. Şeker hastalığı, kalp ya da böbrek sorunundan şüphe ediliyorsa hekim sizi dahiliyeye de yönlendirebilir.

Ateş, idrar yapamama veya idrarda kan gibi acil durumlarda ise randevu beklemeden acil servise gidilmelidir.

Prostat muayenesi nasıl yapılır?

Prostat kontrolü genellikle birkaç adımdan oluşur ve çoğu erkeğin düşündüğünden kısa sürer. Hekim önce şikâyetlerinizi sorar; bazen idrar şikâyetlerini puanlayan kısa bir anket doldurmanızı ister. Ardından idrar tahlili ve PSA kan testi istenebilir.

Parmakla rektal muayenede hekim, eldivenli ve kayganlaştırıcılı parmakla makat yoluyla prostatın büyüklüğünü ve kıvamını değerlendirir; bu işlem birkaç saniye sürer. Gerekirse ultrasonla prostat boyutu ve işedikten sonra mesanede kalan idrar miktarı ölçülür. Prostat masajı ise farklı bir işlemdir; ayrıntılar prostat masajı nedir yazısında.

Prostat değerleri kaç olmalı?

Halk arasında “prostat değeri” denildiğinde çoğunlukla PSA kan testi kastedilir. PSA için tek bir “normal” sayı yoktur: değer yaşla birlikte doğal olarak yükselir ve laboratuvardan laboratuvara referans aralıkları değişebilir. Sık anılan genel bir eşik 4 ng/mL civarıdır; ancak hekimler sonucu yaşınız, prostat büyüklüğünüz, önceki sonuçlarınız ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlar.

PSA; iltihap, idrar yolu enfeksiyonu, yakın zamanda bisiklete binme ya da boşalma gibi nedenlerle de geçici olarak yükselebilir. Bu yüzden tek bir sonuca bakarak kendi kendinize sonuç çıkarmayın; değerlendirmeyi hekiminize bırakın.